چکيده

به WTO  از منظر هاي مختلفي ميتوان نگريست . سازماني براي آزاد سازي تجارت ، يک محل گرد همايي براي دول تا بر سر موافقت نامه هاي تجاري به بحث بنشينند ، مکاني براي آنها تا در آن به حل و فصل اختلافات تجاري خود بپردازند .

اصالتاسازمان تجارت جهاني مکاني است که دول عضو براي مواجهه و يافتن پاسخ براي مشکلات تجاري في مابين به آنجا مي روند . اولين گام مذاکره و تبادل نظر است . اکثر امور فعلي WTO ناشي از مذاکرات موسوم به دور اوروگوئه و موافقت نامه هاي قبلي تحت عنوان  GATT [1](موافقت نامه عمومي تعرفه و تجارت) مي باشد .

امروزه WTO ميزبان مذاکرات جديدي است . که تحت عنوان  اجلاس توسعه  در دوحه پايتخت قطر در سال 2001 برگذار شد .

يکي از موضوعات بحث انگيز در نظام سابق گات چگونگي حل اختلاف حاصله بين اعضا بود زيرا که موضوع حل و فصل اختلافات به طور گسترده مد نظر قرار نگرفته و اصولا تعريف خاصي از اختلاف صورت نگرفته بود .

در اين مقاله بر آنيم تا به بررسی سابقه اين موضوع در نظام گات و قوانين فعلی سازمان تجارت جهانی بپردازيم . 

واژگان کليدی : سازمان تجارت جهانی ، GATT ، مرجع حل اختلاف (DSB) ، مرجع تجديد نظر،

اجماع (مثبت و منفی)، هيات رسيدگی (panel )، 

نظام رسيدگي و حل و فصل اختلافات در سازمان تجارت جهاني

مقدمه

[2] WTOزاده ي مذاکرات است و هر چه که انجام ميدهد نتيجه مذاکرات مي باشد

سازمان تجارت جهاني چيست ؟

به بيان ساده سازمان تجارت جهاني (WTO )   در تعامل با قوانين تجارتي  ميان دول در  سطح جهاني مي باشد .

به WTO  از منظر هاي مختلفي ميتوان نگريست . سازماني براي آزاد سازي تجارت ، يک محل گرد همايي براي دول تا بر سر موافقت نامه هاي تجاري به بحث بنشينند ، مکاني براي آنها تا در آن به حل و فصل اختلافات تجاري خود بپردازند .

اصالتاسازمان تجارت جهاني مکاني است که دول عضو براي مواجهه و يافتن پاسخ براي مشکلات تجاري في مابين به آنجا مي روند . اولين گام مذاکره و تبادل نظر است . اکثر امور فعلي WTO ناشي از مذاکرات موسوم به دور اوروگوئه و موافقت نامه هاي قبلي تحت عنوان  GATT [3](موافقت نامه عمومي تعرفه و تجارت) مي باشد .

امروزه WTO ميزبان مذاکرات جديدي است . که تحت اجلاس توسعه  در دوحه پايتخت قطر در سال 2001 برگذار شد .

در جايي که دولت ها با موانع تجاري مواجهند و خواستار کاهش آنها مي باشند . مذاکرات به آزادسازي تجارت کمک کرده اند . ليکن قوانين  WTO  تنها براي آزاد سازي تجارت نيست بلکه در برخي شرايط موجب ايجاد برخي موانع ميشود به عنوان مثال در موارد حفظ حقوق مصرف کنندگان و منع گسترش بيماري ها .

WTO  در واقع از مجموعه اي از قوانين و مقررات تشکيل شده که در قلب آن موافقت نامه هاي WTO  قرار دارند که توسط اکثريت دول تجاري مورد مذاکره قرار گرفته و تصويب شده اند. اين موضوعات چهارچوبهاي اساسي مقررات تجارت جهاني را ارائه ميدهند . آنها قراردادهاي الزام آوري هستند که دولت ها را در نگهداري رويه تجاري خود در محدودۀ قوانين توافق شده ملزم مي کند و در عين حال که به توليد کنندگان کالا و خدمات و صادرکنندگان و وارد کنندگان اجازه پيشبرد تجارتشان را دهد به دولت ها هم اجازه مي دهد به اهداف اجتماعي و محيط زيستي خود دست يابند.

مهم ترين هدف سيستم اين است که به جريان پيدا کردن آزادانه تر تجارت کمک کند . اين به عبارتي  بر داشتن موانع است و همينطور به معني اطمينان از اين است که افراد ، شرکت ها و دولت ها از قوانين تجارت در دنيا اطلاع دارند و مي دانند که هيچ تغيير ناگهاني در خط و مشي ها بوجود نخواهد آمد . به بيان ديگر قوانين بايد شفاف و قابل پيشبيني باشند.

ارتباطات تجاري معمولا با تضاد منافع همراهند . حتي موافقت نامه هايي که مذاکرات جدي و حساسي بر سر آنها در سيستم WTO صورت گرفته عموما نياز به تفسير مجدد دارند .

بهترين راه ، حل اين اختلافات در يک روند بي طرفانه مبتني بر يک شالوده و بناي حقوقي متفق عليه مي باشد . هدف پروسه حل اختلاف مندرج در موافقت نامه هاي WTO رسيدن به اين معني مي باشد .

WTO در 1 ژانويه 1995 آغاز به کار کرد ليکن سيستم تجاري آن نيم قرن مسن تراست.

موافقت نامه عمومي تعرفه و تجارت موسوم به GATT از سال 1984 ارائه کننده قوانين اين سيستم تجاري بوده است .

تحت سيستم GATT  دورهاي مذاکرات بسياري برگذار شد که آخرين و مهمترين آنها مذاکرات دور اروگوئه[4] بود که از سال 1986 الي 1994 به طول انجاميد و منجر به ايجاد WTO گشت .درحالي که GATT تنها به تجارت کالا مي پرداخت WTO به تجارت خدمات و تجارت اختراعات ، طرح ها (به طور کلي مالکيت معنوي ) نيز مي پردازد .